Душанбе, 26 апрел. -ва дигар омӯзишҳои сифатии қишрҳои болоии мавзеъҳои таърихиро ба роҳ монда, дар натиҷаи ҷустуҷӯҳои археологӣ маълумоти навтаринро дар ин бобат пайдо намудааст.
Мутахассисони ин пажӯҳишгоҳ ду сол боз дар минтақаҳои мухталифи Тоҷикистон ба омӯзишҳои археологӣ машғул буда, дар ин замина ба як қатор дастовардҳо ноил гардидаанд.
Ҷиҳати муаррифии ин дастовардҳо дар таърихи 19 апрели соли 2011 дар ҳамкорӣ бо донишгоҳи Ҳумболдти Берлин ва Пажӯҳишгоҳи бостоншиносии Олмон дар бинои Сафорати Тоҷикистон дар Берлин чорабинии илмӣ таҳти унвони "Дастовардҳои нав аз гузаштаи Тоҷикистон" баргузор гардид. Дар чорабинӣ намояндагони доираҳои илмии Олмон, олимон ва пажӯҳишгарон, бостоншиносон, устодону донишҷӯён ва аъзои Ҷамъияти Олмону Тоҷикистон, дар маҷмӯъ зиёда аз 100 нафар иштирок доштанд.
Дар ифтитоҳи чорабинӣ зикр шуд, ки мавзеъҳои тоҷикнишин ва мардуми тоҷик дорои тамаддуни ҳазорсола буда, дар қаламрави он ҷойҳои таърихии бешумор ҷойгиранд, ки метавонанд ба олимону пажӯҳишгарон дар бобати омӯзиши таърихи инсоният чи дар давраҳои қадимтарин ва чи дар давраҳои оҳану биринҷӣ маълумоти нодир диҳанд. Бозёфту ҳафриёти олимони Академияи илмҳои Тоҷикистон ва бостоншиносони тоҷик метавонанд илми геоморфология ва археологияро дар муайян намудани марҳилаҳои таърихии инсоният ва омилҳои таъсиррасонӣ ба иқлими муҳит ба зинаҳои нави кашфиёт расонанд.
Устоди донишгоҳи Ҳумболдт доктор Мӯҳсин Маккӣ дар маърӯзаи худ дар бобати омӯзишҳои то ба ҳол анҷомдодаи олимони Донишгоҳи Ҳумболдти Олмон бо истифода аз маводи пайдонамуда дар қисми ҷанубии Тоҷикистон гузориш дод. Ӯ ва дигар бостоншиносон тасмим доранд дар доираи пажӯҳишҳои худ қабатҳои мухталифи заминро дар ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон мавриди омӯзиш қарор дода, ҳамин тариқ пиромуни ҳаёт ва тарзи зисти мардумони муқими ин маҳаллаҳо аз давраҳои қадимтарин то асри биринҷӣ маълумот дастрас намоянд. Аллакай корҳои омӯзишӣ ва кофтуковҳои археологӣ дар як қатор ноҳияҳои водии Кӯлоб ва Ховалинг баргузор гашта, маълумоти ҷолиби диққат ба даст омадааст.
Ҳамчунин профессори донишгоҳ Йоахим Шефер ва Майк Тойфер дар мавзӯъҳои "Тағйири фарҳанг ва иқлим дар давраҳои санг дар ҷануби Тоҷикистон", ва "Таҳқиқоти бостоншиносии давраҳои биринҷу оҳан дар водии Яхсу" баромад намуда, дар асоси бозёфтҳои худ заминаҳои тағйири иқлим ва "ҳаракатнокии" фарҳангу тамаддунҳоро дар давраҳои кашфи оҳану биринҷӣ пешкаши ҳозирин гардониданд.
Дар анҷоми чорабинӣ миёни устодони донишгоҳ ва иштирокчиён мубодилаи афкор баргузор гардид. Иштироки фаъолонаи доираҳои илмию бостоншиносии Олмон таваҷҷӯҳи хосса нисбат ба Тоҷикистон ва мардуми тоҷикро бори дигар собит намуд.
Институти ҷуғрофиёи назди донишгоҳи Ҳумболдти Олмон моҳи марти соли ҷорӣ ҷиҳати вусъат додани ҳамкориҳои илмӣ-тадқиқотӣ, мубодилаи академикии устодону муҳассилини донишкада ва пажӯҳишгоҳҳои ҳар ду кишвар бо Институти таърих, бостоншиносӣ ва этнографияи назди Академияи фанҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон созишнома дар бораи ҳамкорӣ қабул намуд.
Ба роҳ мондани тадқиқоти илмии олимони Тоҷикистону Олмон дар мавзӯи "Тағйири муҳити зист-омӯзиши омилҳои гео-экологӣ ва таъсири онҳо ба тағйири шароитҳои зист аз давраҳои қадимтарин то ба имрӯз", инчунин мубодилаи докторантҳо ва донишҷӯён мӯҳтавои асосии ин созишнома ба ҳисоб мераванд. Созишномаи айнан ба ин монанд низ дар бораи омода кардани мутахассисони тоҷик бо Донишгоҳи давлатии омӯзгории Тоҷикистон ба номи С.Айнӣ омода гардидааст.
